İtalya’da 18. yüzyılda icat edilen piyano, günümüzde hala en çok sevilen ve geliştirilmeye devam edilen bir müzik aleti olarak kullanılmaktadır. Piyano, yüzyıllar içerisinde zaman zaman ses ve donanım özellikleri bakımından birçok yeniliğe tabi tutulmuş ve sürecin sonunda hem dekoratif hem de sunulan akustik çeşitlilikle birbirinden farklı türlere ayrılmıştır. Bu çeşitliliklerin oluşturduğu oldukça geniş bir piyano ailesi meydana gelmiştir. Piyano çeşitleri, özellikle tarihsel süreç boyunca sosyolojik ve teknolojik gelişmeler sonucunda ağır ağır gelişmiş ve çoğalmıştır.

Piyano ailesi, tür olarak birçok çeşitlilik arz etmektedir. Kelime anlamı olarak, fiziksel anlamda yassı, düz gibi anlamalara gelen piyano, ses için ise kısık tabirine karşılık kullanılıyor. İsminden de anlaşılacağı üzere yassı bir kutucuğun içindeki tellerin, istenilen seviye ve tonda ses çıkarması için özellikle tasarlanmıştır.  Bununla birlikte, piyano hem ses özellikleri bakımından hem de dekoratif anlamda türlere ayrılmış ve tasarlanmıştır. Piyanoların tüm bu özellikleri ve büyüleyici tınıları sayesinde piyano kursu en çok tercih edilen müzik kursu haline gelmiştir. Peki, piyano ne gibi türlerde bulunabilir? Biraz piyano çeşitleri nelerdir tanıyalım.

Piyano Türleri

Piyano çeşitleri, tarihsel olarak gelişim süreçlerine göre farklı özelliklere sahip olmuş ve bu özelliklere göre de farklı türlere ayrılmıştır. Bu farklılıklar, gerek sosyal anlamda gerekse teknolojik anlamda şekillenmişlerdir. Bu piyano türlerini tarihsel olarak şöyle sıralayabiliriz:

  • Kuyruklu Piyanolar
  • Yatay Piyanolar
  • Dikey Piyanolar
  • Dijital Piyanolar

Piyano üzerindeki ses özellikleri, çalışma biçimleri ve mekanizma yapılarında bulunan farklılıklar da piyano türlerini oluşturur. Piyano nasıl çalınır öğrenmek istiyorsanız, Piyano Nasıl Çalınır adlı bir başka yazımızı incelemenizi öneririz.

Mekanizmalarına göre sınıflandırılan piyanolar, yine kendi içerisinde iki ayrı türe ayrılır. Piyano türleri arasında özellikle dekoratif anlamda yer alan değişiklikleri ifade eden bu türler, yatay piyano ve dikey piyano olarak kendi içlerinde farklı sınıflandırmalara da tabi tutulur.

Çalışma biçimlerine göre ise piyanolar; dijital piyano ve akustik piyano olarak iki ayrı biçim üzerinden tekrar sınıflandırılmaktadır. Çalışma biçimleri, kullanılan piyanonun özellikle de ses özellikleri ve işleyiş biçimlerini ifade eder. Bu noktada piyano türlerinin alt başlıklarına yöneldiğimizde daha net bilgi edinebileceğiz.

Sınıflandırmalara geçmeden öce belirtelim ki; kuyruklu piyano, dikey piyano ve dijital piyano olarak sınıflandıracağımız piyano çeşitleri temelde yatay piyano ve dikey piyanoların çeşitli varyasyonlarından oluşmaktadır.

Yatay Piyano

Piyanoların ilk olarak tasarlandığı ve uygulandığı biçim yatay piyanolardır. Bu piyano türü, mekanizmanın yatay biçimde yerleştirilmiş olmasından dolayı yatay ismini almıştır. Yatay piyanolar esasen, kuyruklu piyano türünü ihtiva eder. Özellikle piyanoların ortaya çıktığı 1700’lü yıllarda, bu enstrümanlar yalnızca saraylarda ve büyük konser alanlarında bulunabildiği için 1.5 – 3 metre arasında değişen boylarla kuyruklu olarak üretilmekteydi. Hem ses bakımından hem de görsel anlamda ihtişamlı bir müzik aleti olarak uzun süre kuyruklu piyano kullanıldı. Özellikle boyutları ve özellikleri bakımından kuyruklu piyanoları daha yakından tanıyalım.

Kuyruklu Piyano

Başlangıçta sadece saraylarda bulundurulabilen ihtişamlı bir piyano türü olarak göz dolduran kuyruklu piyano, mekanizmasını ve akustik donanımını arka kısmında uzanan kuyrukta yatay bir şekilde bulundurur. Kuyruklu piyano öncelikle akustik bir müzik aleti olarak tasarlanmıştır. Zaman içerisinde ihtiyaçlara ve teknolojik gelişmelere göre birçok değişikliğe uğramıştır. Özellikle kendi içerisinde farklı boyutlarda üretilen kuyruklu piyanoları üç ayrı biçimiyle görebilmekteyiz. Bu türleri şöyle sıralayabiliriz:

  • Çeyrek Kuyruklu Piyano
  • Yarım Kuyruklu Piyano
  • Tam Kuyruklu Piyano

Bu türleri kendi içlerinde değerlendirecek olursak boylarına ve işlevlerine göre kullanım alanları değişkenlik gösteren kuyruklu piyanoları farklı ihtiyaçlara yönelik olarak tercih edilebilmektedir.

Çeyrek Kuyruklu Piyano

Çeyrek kuyruklu piyanolar; Petite Grand ve Baby Grand olarak adlandırılan en küçük kuyruklu piyanolardır. Petite Grand, 120 – 150 cm; Baby Grand ise 150 – 55 cm arasında değişkenlik gösterebilmektedir. İşlevsel olarak çeyrek kuyruklu piyanolar, daha küçük sahnelerde, bar ya da cafe gibi nispeten kuyruklu piyano bulundurabilecek büyüklükteki işletmelerde ve evlerde bulundurulabilmektedir.

Yarım Kuyruklu Piyano

Yarım kuyruklu piyanolar, Medium Grand / Classic Grand ve Parlor Grand olarak iki farklı ebatta bulunabilmektedir. Medium Grand, 157 – 172 cm; Parlor Grand ise 175 – 185 cm arasında bulunabilmektedir. Yarım kuyruklu piyanolar ise işlevsel olarak daha ortalama organizasyonlarda bulundurulabilen piyano türlerindendir.

Tam Kuyruklu Piyano

Tam kuyruklu piyanolar ise, Semi – Cocert Grand ve Concert Grand olarak iki farklı boyutta bulunmaktadır. Semi – Concert Grand, 187 – 240 cm; 274 – 280 cm arasında değişen boyutlarda bulunabilmektedir. Piyano ailesinin bu grubu genellikle büyük konserlerde, konserin niteliği ve büyüklüğüne göre değişkenlik gösterebilmektedir.

Dikey Piyano

Aynı zamanda duvar piyanosu olarak da adlandırılan dikey piyanoların çıkış noktaları ise piyanoların evlere girmeye başladıkları dönemlere denk geliyor. Yatay olarak saraylar ve malikânelerde bulunabilen kuyruklu piyanolar her yere rahatlıkla sığabilen müzik aletleri olmadığı için, dikey olarak tasarlanmaya başlandı. Dolayısıyla mekanizma dik bir kutucuğa yerleştirilerek üretilen dikey piyanolar ortaya çıktı. Dikey piyanolar, 90 cm ile 150 cm arasında farklı boyutlarda bulunabilmektedir. Dört ayrı çeşidi bulunan dikey piyano türlerini ise aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Upright Piyano
  • Konsol Piyano
  • Spinet Piyano
  • Stüdyo Piyanosu

Dijital Piyano

Her alanda olduğu gibi müzikte de yaşanan teknolojik yenilikler sonrasında piyanolar da dijitalleşmeden nasibini aldı. Temel olarak akustik piyanoların ses özelliklerini modelleyerek dijital piyanoları ortaya çıkaran üreticiler, bütün piyano türlerini dijital piyanolara uyarlamıştır. Dijital piyanoların devreye girmesiyle piyanoların evlere girmesi daha da olanaklı hale geldi diyebiliriz. Artık her boyutta ve özellikte piyano türleriyle karşılaşmak ve satın almak mümkün hale geldi. Piyano türleri içerisinde gördüğümüz bütün çeşitler dijital versiyonlarıyla da mevcuttur. Bu piyano türlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

  • Dijital Kuyruklu Piyano
  • Dijital Dikey Piyano
  • Taşınabilir Dijital Piyano

Sıkça Sorulan Sorular

Konsol piyanolar hangi ebatlarda üretiliyor?

Konsol piyanolar 90 cm – 150 cm arasında değişen ebatlarda üretilebilmektedir.

Cafe ve restoranlarda hangi piyano çeşidi tercih edilmelidir?

Cafe ve restoran tarzı mekanların hangi piyanoya daha elverişli oldukları, mekanların büyüklüğü ve sunulacak müzik gösterilerinin türüne göre daha doğru değerlendirilebilir. Büyük ve özel gösterimlerin yapılacağı mekanlarda çeyrek kuyruklu piyano kullanımı uygun olacaktır.

Piyanoların temizliği ve akordu nasıl yapılır?

Piyano akordu, temizliği ve tamiri için profesyonel desteği almak daha doğru bir tutum olacaktır. Son derece komplike ve karmaşık olan piyanolar için bu hizmeti sağlayan özel firmalar vardır.